7 Việc Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu Việt Nam Phải Làm Ngay Khi Xung Đột Trung Đông Leo Thang

Xung đột Trung Đông leo thang là một báo động đỏ khẩn cấp cho chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp Xuất nhập khẩu Việt Nam. Tuyến giao thương đi Châu Âu/Bắc Mỹ đang bị đe dọa, giá cước "nhảy múa" hàng giờ, và rủi ro thanh toán đang gia tăng. Để tồn tại trong "cơn bão" này, 7 việc doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam phải làm ngay khi xung đột Trung Đông leo thang được đưa ra dưới đây sẽ góp phần đảm bảo an toàn cho các lô hàng và dòng tiền của mình.

>>>> Xem thêm: Nhân Viên Điều Phối Vận Tải Là Gì? Mô Tả Chi Tiết Công Việc

1. Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu "Báo Động Đỏ" Trước Biến Động Tại Trung Đông

Theo thông tin từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), căng thẳng tại chảo lửa Trung Đông vừa bị đẩy lên nấc thang mới. Kể từ ngày 28/2/2026, các đợt không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel nhắm vào Iran đã châm ngòi cho một kịch bản xung đột kéo dài. Cục diện này đang đặt toàn bộ hoạt động giao thương và hàng hải quốc tế vào trạng thái rủi ro cực kỳ cao.

Tác động nhãn tiền nhất là "cú sốc" chi phí. Sự leo thang của giá dầu thô và nhiên liệu thế giới chắc chắn sẽ kéo theo bão giá tiêu dùng, giáng đòn trực tiếp vào cấu trúc chi phí sản xuất và biên lợi nhuận của các doanh nghiệp XNK Việt Nam, đặc biệt là trong các giao dịch với thị trường Vùng Vịnh.

Riêng với mảng vận tải quốc tế, các doanh nghiệp đang phải đối mặt với "khủng hoảng kép":

Hàng không tê liệt cục bộ: Việc hàng loạt quốc gia đóng cửa không phận vì lý do an ninh buộc các máy bay chở hàng phải bẻ lái đổi hướng, làm tăng mạnh thời gian bay (transit time) và đội chi phí khai thác.

Hàng hải nghẽn mạch: Yết hầu Hormuz gần như đóng băng. Lời cảnh báo mất an toàn từ Iran buộc các hãng tàu lớn phải lập tức tránh xa khu vực chiến sự, chọn các hải trình vòng vèo. Hệ quả tất yếu là cước cước vận tải (Freight) và phụ phí nhiên liệu (BAF) sẽ tiếp tục neo ở mức đỉnh.

Eo biển hormuz

Trước tình thế cấp bách này, Cục Xuất nhập khẩu khuyến cáo các Hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp Logistics cần bám sát diễn biến chiến sự. Đồng thời, các đơn vị phải lập tức kích hoạt các kịch bản dự phòng (Plan B) trong tổ chức vận tải và sản xuất, nhằm giữ thế chủ động, chống ùn tắc hàng hóa và giảm thiểu tối đa thiệt hại từ cuộc xung đột Mỹ - Israel - Iran.

2. 7 Việc Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu Việt Nam Phải Làm Ngay Khi Xung Đột Trung Đông Gia Tăng

Sự kiện không kích quy mô lớn giữa Mỹ, Israel và Iran vừa qua không chỉ là một tin tức địa chính trị, mà là "hồi chuông báo động đỏ" dội thẳng vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khủng hoảng không chờ ai, và đây là 7 việc mà các doanh nghiệp Xuất nhập khẩu (XNK) Việt Nam phải rà soát và siết chặt ngay lập tức:

2.1 Rà soát khẩn cấp và tái lập bản đồ tuyến vận tải (Rerouting)

Tuyệt đối không đợi đến khi hãng tàu thông báo delay hay roll tàu (rớt tàu) mới lật đật đi xử lý.

- Lập tức làm việc với các Forwarder/Hãng tàu để xác định rõ: Lộ trình hiện tại có đi qua "yết hầu" Biển Đỏ hoặc eo biển Hormuz không?

- Yêu cầu cung cấp ngay các tuyến đường thay thế (Alternative routes) và đánh giá độ trễ thời gian (Transit time) tăng thêm là bao nhiêu.

- Phải chủ động dự phóng Lead-time để bảo vệ nguyên liệu đầu vào cho sản xuất và giữ đúng cam kết thời gian giao hàng (ETD/ETA) với đối tác quốc tế.

2.2 Xem lại hợp đồng thương mại & Ràng buộc Incoterms

Biến động giá cước lúc này là một mỏ neo có thể nhấn chìm lợi nhuận.

• Đánh giá lại nội dung hợp đồng: Doanh nghiệp đang nắm thế chủ động (bán CIF/DAP, nhập EXW/FOB) hay đang chịu rủi ro?
• Nếu đang ký các hợp đồng dài hạn, bộ phận Pháp chế và Sales/Purchasing phải ngồi lại để bổ sung ngay điều khoản Điều chỉnh giá cước vận tải linh hoạt (Freight Escalation Clause). Thiếu đi tấm khiên này, doanh nghiệp sẽ phải tự "cắt máu" lợi nhuận để bù lỗ tiền cước.

2.3 Tái đàm phán cấu trúc giá & Kiểm soát phụ phí vận tải (Surcharges)

Trong bối cảnh hiện tại, cước biển (Ocean Freight) chỉ là bề nổi. Lợi nhuận doanh nghiệp sẽ bị bào mòn bởi hàng loạt phụ phí phát sinh:

• Phụ phí rủi ro chiến tranh (War Risk Surcharge - WRS)
• Phụ phí điều chỉnh giá nhiên liệu (Bunker Adjustment Factor - BAF)
• Phụ phí mùa cao điểm (Peak Season Surcharge - PSS) bị kích hoạt sớm.

Dù doanh nghiệp khó có thể từ chối các khoản phí này, nhưng hãy dùng sản lượng (Volume) để đàm phán thời gian áp dụng (Validity) và mức trần (Cap) sao cho thiệt hại ở mức thấp nhất.

2.4 Nâng cấp Hợp đồng Bảo hiểm hàng hóa: Đừng để "mất bò mới lo làm chuồng"

Nhiều doanh nghiệp vẫn ngây thơ tin rằng cứ mua bảo hiểm là "kê cao gối ngủ". Thực tế, chiến tranh/đình công luôn là Điều khoản loại trừ (Exclusion) kinh điển trong các hợp đồng tiêu chuẩn.

Lập tức yêu cầu công ty bảo hiểm mua bổ sung Rủi ro chiến tranh (War Risk Extension).

Xem xét kỹ Mức miễn thường (Deductible) và đặc biệt là quy trình bồi thường (Claim procedure). Hãy nhớ: Mua bảo hiểm thì dễ, nhưng chứng từ không chuẩn chỉnh, khi xảy ra sự cố rất dễ bị từ chối bồi thường.

2.5 Xây dựng "Phòng tuyến" Quản trị rủi ro tỷ giá (Hedging)

Sự gắn kết chặt chẽ với các chuyên viên thanh toán quốc tế tại ngân hàng lúc này sẽ là "phao cứu sinh" cực kỳ giá trị cho phòng Kế toán - Tài chính.

• Rà soát lại toàn bộ dư nợ và các khoản phải trả bằng USD.
• Chủ động sử dụng các công cụ phòng vệ rủi ro tỷ giá (Hedge) như Hợp đồng kỳ hạn (Forward) hay Hoán đổi (Swap) nếu Volume giao dịch lớn.
• Sẵn sàng kịch bản đàm phán lại biên độ giá với khách hàng nếu tỷ giá USD biến động vượt mức chịu đựng.

2.6 Tối ưu hóa S&OP và Tái cấu trúc mức tồn kho an toàn (Safety Stock)

Đây là lúc các cuộc họp S&OP (Sales and Operations Planning) thể hiện quyền lực thực sự. Các bộ phận Sản xuất, Mua hàng (Purchasing), và Lập kế hoạch (Demand Planning) cần phối hợp với công suất 200%.

Lên danh sách các nguyên vật liệu phụ thuộc vào nguồn cung Vùng Vịnh hoặc chịu tác động mạnh bởi giá USD.

Chiến lược ở đây không phải là gom hàng ồ ạt gây đứt gãy dòng tiền, mà là chủ động tăng mức tồn kho chiến lược cho các nhóm hàng thiết yếu, đề phòng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

2.7 Thiết lập hệ thống Cảnh báo sớm (Early Warning System) Real-time

Thị trường lúc này tính bằng giờ, không tính bằng tuần. Hãy phân công nhân sự theo dõi sát sao biểu đồ biến động của:

• Giá dầu thô Brent thế giới.
• Chỉ số cước vận tải các tuyến Á - Âu, Á - Trung Đông.
• Các thông báo định tuyến, phụ phí (Advisory) cập nhật hàng ngày từ các Hãng tàu lớn.
• Cảnh báo an ninh hàng hải từ các Hiệp hội bảo hiểm quốc tế.

Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học chuyên sâu như: 

+ Khóa học Khai báo Hải quan

+ Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan

+ Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)

+ Khóa học Thanh toán Quốc tế

+ Khóa học Mua hàng Thực chiến

+ Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế

+ Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics

+ Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu

+ Khóa học Tra mã HS

+ Khóa học Sale Logistics

+ Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS

+ Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)

Hotline: 0904.84.8855

Ngoài các khóa học logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.

Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ SỐ 1 VIỆT NAM