Những Hệ Quả Nếu Doanh Nghiệp Bỏ Qua CBAM
Bạn có sẵn sàng chấp nhận việc lợi nhuận xuất khẩu bị "bốc hơi" hàng triệu Euro chỉ vì thiếu một bản báo cáo khí thải? Đây không phải là viễn cảnh xa xôi, mà là rủi ro hiện hữu mang tên Cơ chế điều chỉnh biên giới Carbon (CBAM).
Mặc dù EU đã kích hoạt cơ chế này từ cuối năm 2023, nhưng nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn tỏ ra lúng túng hoặc chủ quan bỏ qua. Sự chậm trễ này nguy hiểm hơn bạn nghĩ. Hãy cùng Xuất nhập khẩu Lê Ánh phân tích chi tiết những hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM để thấy rằng: Đã đến lúc phải hành động nếu không muốn bị loại khỏi cuộc chơi toàn cầu.
>>>> Xem thêm: CSRD là gì? Cách Áp Dụng Và Lợi Ích Cho Doanh Nghiệp Việt Nam
1. Những Hệ Quả Nếu Doanh Nghiệp Bỏ Qua CBAM
Nếu doanh nghiệp Việt Nam chủ quan và không tuân thủ các quy định của Cơ chế điều chỉnh biên giới Carbon (CBAM), họ sẽ phải đối mặt với 4 nhóm hệ quả nghiêm trọng sau:
- Mất lợi thế cạnh tranh về giá: Hàng hóa bị áp thuế carbon cao, khiến giá bán tăng vọt so với đối thủ đã chuyển đổi xanh.
- Mất thị trường EU: Bị các nhà nhập khẩu Châu Âu từ chối hợp tác do rủi ro pháp lý và chi phí gia tăng.
- Gánh chịu mức phạt nặng: Chịu phạt vi phạm hành chính từ 10 - 50 Euro/tấn khí thải không báo cáo đúng hạn.
- Bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu: Không chỉ EU, các thị trường khác cũng đang xem xét áp dụng cơ chế tương tự, dẫn đến nguy cơ bị cô lập.
2. Gánh Nặng Tài Chính Khổng Lồ: "Thuế Chồng Thuế"
Một trong những hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM rõ ràng nhất chính là sự sụt giảm lợi nhuận nghiêm trọng do chi phí gia tăng.
Giá thành sản phẩm đội lên cao
Khi CBAM chính thức đi vào vận hành đầy đủ (từ năm 2026), hàng hóa nhập khẩu vào EU có lượng phát thải carbon cao (vượt mức quy định) sẽ phải mua chứng chỉ CBAM. Giá của chứng chỉ này được neo theo giá thị trường mua bán phát thải của EU (ETS), hiện đang dao động ở mức rất cao (khoảng 80-100 Euro/tấn CO2).
Nếu doanh nghiệp Việt Nam không có kế hoạch kiểm kê và giảm phát thải, mỗi tấn sản phẩm (như sắt thép, xi măng, nhôm...) xuất sang EU sẽ phải "cõng" thêm một khoản phí khổng lồ. Điều này làm giá thành sản phẩm tăng vọt, triệt tiêu hoàn toàn lợi thế về nhân công giá rẻ hay nguyên liệu mà chúng ta từng tự hào.
Chi phí vận hành "bất đắc dĩ"
Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng rằng chỉ cần đóng thuế là xong. Nhưng thực tế, những hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM còn bao gồm cả các chi phí ngầm. Khi đến hạn chót mà chưa có hệ thống dữ liệu, doanh nghiệp sẽ phải thuê các đơn vị tư vấn nước ngoài với chi phí cực đắt đỏ để "chữa cháy" số liệu báo cáo, hoặc chấp nhận sử dụng các giá trị mặc định (default values) của EU – vốn thường được ấn định ở mức rất bất lợi (cao hơn thực tế), dẫn đến số tiền thuế phải nộp cao hơn nhiều lần.
3. Nguy Cơ "Bay Màu" Khỏi Thị Trường EU
EU là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, cánh cửa vào thị trường này đang hẹp dần với những ai không có "tấm vé thông hành" mang tên CBAM.
Nhà nhập khẩu EU sẽ quay lưng
Trách nhiệm nộp báo cáo và mua chứng chỉ CBAM về mặt pháp lý thuộc về nhà nhập khẩu tại EU (EU Importers). Tuy nhiên, họ cần dữ liệu chính xác từ nhà sản xuất (tức doanh nghiệp Việt Nam).
Nếu bạn không cung cấp được báo cáo phát thải minh bạch, hoặc số liệu của bạn khiến họ phải mua quá nhiều chứng chỉ CBAM đắt đỏ, họ sẽ làm gì? Chắc chắn họ sẽ ngưng đặt hàng và chuyển sang các nhà cung cấp khác (từ Ấn Độ, Trung Quốc hay nội khối EU) đã tuân thủ tốt hơn. Đây là hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM đau đớn nhất: Mất khách hàng trung thành vào tay đối thủ.
Hiệu ứng Domino trong chuỗi cung ứng
CBAM không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp. Nếu bạn là đơn vị cung cấp nguyên phụ liệu (ốc vít, bao bì, bán thành phẩm...) cho một doanh nghiệp lắp ráp xuất khẩu sang EU, bạn cũng bị vạ lây. Các tập đoàn lớn sẽ thanh lọc chuỗi cung ứng, loại bỏ các nhà cung cấp "nâu" (phát thải cao) để bảo vệ sản phẩm cuối cùng của họ.
4. Rủi Ro Pháp Lý Và Án Phạt Nặng Nề
Đừng nghĩ rằng CBAM chỉ là "khuyến khích". Nó là Luật. Và những hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM về mặt pháp lý là rất cụ thể.
Mức phạt vi phạm hành chính
Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu doanh nghiệp không nộp báo cáo hoặc báo cáo sai sự thật, EU quy định mức phạt từ 10 đến 50 Euro cho mỗi tấn khí thải không được báo cáo. Với sản lượng xuất khẩu hàng nghìn tấn mỗi năm, con số phạt này có thể lên tới hàng triệu Euro, đủ sức đánh sập một doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Rào cản kỹ thuật ngày càng dày đặc
Theo các chuyên gia, sự thờ ơ của doanh nghiệp Việt hiện nay một phần do thiếu thông tin. Tuy nhiên, sự thiếu hiểu biết không phải là lý do được chấp nhận trước pháp luật quốc tế. Khi bị đưa vào "danh sách đen" về tuân thủ CBAM, hàng hóa của doanh nghiệp sẽ bị kiểm soát ngặt nghèo hơn tại hải quan, thời gian thông quan kéo dài, gây đứt gãy dòng hàng và dòng tiền.
5. Mất Uy Tín Thương Hiệu Và Cơ Hội Đầu Tư
Trong kỷ nguyên ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), những hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM còn lan sang cả khía cạnh thương hiệu và tài chính đầu tư.
Mất điểm trong mắt nhà đầu tư: Các quỹ đầu tư quốc tế hiện nay đều ưu tiên rót vốn vào các doanh nghiệp xanh. Việc phớt lờ CBAM đồng nghĩa với việc doanh nghiệp bị đánh giá là có rủi ro quản trị cao, kém bền vững.
Bị gán mác "Greenwashing" (Tẩy xanh): Nếu doanh nghiệp chỉ quảng cáo là thân thiện môi trường nhưng không đưa ra được số liệu báo cáo CBAM thực tế, uy tín thương hiệu sẽ sụt giảm nghiêm trọng.
Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang thị trường EU
6. Lời Giải Nào Cho Doanh Nghiệp Việt?
Nhìn thẳng vào những hệ quả nếu doanh nghiệp bỏ qua CBAM không phải để sợ hãi, mà để hành động. Thời gian chuyển tiếp không còn nhiều, doanh nghiệp cần thực hiện ngay các bước sau:
Chủ động cập nhật kiến thức: Đừng chờ đợi hướng dẫn thụ động. Hãy tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu về CBAM, về kiểm kê khí nhà kính để hiểu rõ "luật chơi".
Thiết lập hệ thống dữ liệu: Xây dựng quy trình nội bộ để đo lường, thu thập dữ liệu phát thải từ năng lượng, nguyên liệu đầu vào ngay từ bây giờ.
Chuyển đổi công nghệ: Tối ưu hóa quy trình sản xuất, chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo để giảm lượng phát thải thực tế (Embedded Emissions) trong sản phẩm.
Tại Xuất nhập khẩu Lê Ánh, chúng tôi hiểu rằng CBAM là một thách thức lớn về mặt kỹ thuật và nghiệp vụ. Chính vì vậy, các khóa học về Logistics và Chuỗi cung ứng, cũng như các chuyên đề cập nhật về Khai báo CBAM luôn được thiết kế để trang bị cho học viên – những nhân sự nòng cốt của doanh nghiệp – kiến thức thực chiến nhất, giúp doanh nghiệp biến thách thức thành cơ hội bứt phá.
Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu ở Hà Nội và Khóa học xuất nhập khẩu tại TPHCM, Khóa học xuất nhập khẩu online, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học XNK chuyên sâu như:
+ Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan
+ Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)
+ Khóa học Mua hàng Thực chiến
+ Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế
+ Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics
+ Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu
+ Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS
+ Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)
Hotline: 0904.84.8855
Ngoài các khóa học xnk - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.
Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ SỐ 1 VIỆT NAM
