Phí CAF (Currency Adjustment Factor) Là Gì? Tại Sao Hãng Tàu Thu & Cách Đàm Phán
CAF là gì trong logistics? Tìm hiểu phụ phí điều chỉnh tiền tệ, nguyên nhân áp dụng và ảnh hưởng của CAF đến cước vận chuyển qua bài viết dưới đây của Xuất nhập khẩu Lê Ánh
CAF (Currency Adjustment Factor) là phụ phí điều chỉnh tiền tệ/ tỷ giá hối đoái mà hãng tàu áp dụng nhằm bù đắp rủi ro biến động tỷ giá trong quá trình vận chuyển hàng hóa quốc tế. Trong thực tế xuất nhập khẩu, CAF thường xuất hiện trên bảng cước nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng hiểu rõ vì sao hãng tàu thu CAF, khi nào phát sinh và mức độ ảnh hưởng đến tổng chi phí vận chuyển. Việc nắm rõ bản chất CAF giúp doanh nghiệp chủ động dự toán chi phí và có cơ sở đàm phán hiệu quả với hãng tàu hoặc forwarder.
1. Phí CAF Là Gì?
CAF là viết tắt của Currency Adjustment Factor (Hệ số điều chỉnh tiền tệ/tỷ giá). Đây là khoản phụ phí cước biển (Surcharge) mà các hãng tàu thu từ chủ hàng để bù đắp cho sự thiếu hụt doanh thu do biến động tỷ giá hối đoái giữa đồng tiền thu cước (thường là USD) và đồng tiền chi phí vận hành thực tế của hãng tàu (như EUR, JPY, CNY, SGD...).
• Hiểu đơn giản: Hãng tàu thu tiền cước của bạn bằng Đô la Mỹ (USD), nhưng họ phải trả lương nhân viên cảng ở Châu Âu bằng Euro (EUR). Nếu USD mất giá so với EUR, họ bị lỗ "kép". CAF sinh ra để bù vào khoản lỗ đó.
• Phạm vi áp dụng CAF - phụ phí điều chỉnh tỷ giá hối đoái
√ Phí CAF thường không áp dụng đại trà cho mọi chuyến hàng mà tập trung vào:
√ Các tuyến vận tải xa (Deep-sea trades): Đặc biệt là tuyến Châu Á - Châu Âu (Asia - Europe Trade) và xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific).
√ Các hợp đồng dài hạn (Service Contracts): Nơi giá cước được chốt cố định trong 6 tháng - 1 năm.
√ Thời điểm biến động: Khi thị trường tài chính thế giới có biến động lớn về tỷ giá giữa các đồng tiền mạnh (Hard Currencies).
2. Tại Sao Hãng Tàu Phải Thu Phí CAF?
- Để hiểu sâu về CAF, chúng ta cần nhìn vào cơ cấu tài chính của một hãng tàu quốc tế.
• Bài toán "Lệch pha" tiền tệ (Currency Mismatch)
Đa số cước biển trên thế giới được định giá bằng USD. Tuy nhiên, chi phí vận hành của hãng tàu (Operating Costs) lại đa dạng hơn nhiều:
+ Phí xếp dỡ tại cảng Rotterdam (Hà Lan): Trả bằng EUR.
+ Phí nhiên liệu tại Singapore: Trả bằng SGD hoặc USD.
+ Lương thuyền viên đa quốc gia: Trả bằng nhiều loại tiền.
+ Phí bảo trì tàu tại Nhật Bản: Trả bằng JPY.
√ Ví dụ thực tế: Giả sử hãng tàu Hapag-Lloyd (Đức) chốt cước vận chuyển 1 container là $1.000 USD. Tại thời điểm chốt, tỷ giá là 1 EUR = 1.1 USD.
∠ Doanh thu quy đổi là ~909 EUR. Ba tháng sau, đồng USD mất giá mạnh, tỷ giá là 1 EUR = 1.2 USD. Lúc này, $1.000 USD doanh thu chỉ còn đổi được ~833 EUR.
=> Hãng tàu "bốc hơi" mất 76 EUR (~8%) doanh thu chỉ vì tỷ giá, dù chi phí vận hành không đổi.
• CAF là công cụ "Hedging" (Phòng vệ)
Để không bị động trước thị trường tiền tệ, các hãng tàu (hoặc các hiệp hội vận tải như FEFC trước đây) thiết lập công thức CAF.
Nếu USD giảm giá so với rổ tiền tệ chi phí => Áp dụng CAF (tăng phí).
Nếu USD tăng giá mạnh => Có thể áp dụng Negative CAF (CAF âm - giảm cước, dù trường hợp này rất hiếm khi xảy ra trong thực tế vì hãng tàu thường giữ im lặng khi có lợi).
>> Tham khảo: Khóa học xuất nhập khẩu thực tế
3. Công Thức Tính Phí CAF
Khác với phí THC hay phí chứng từ (Doc Fee) là số tiền cố định (Fixed Amount), CAF thường được tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên cước biển cơ bản (Ocean Freight).
- Công thức tổng quát tính phụ phí điều chỉnh tiền tệ
Phí CAF = Cước phí cơ bản (Base Freight) times x Tỷ lệ CAF (%)
- Trong đó:
+ Cước phí cơ bản: Chỉ tính trên Ocean Freight, không bao gồm các phụ phí khác như THC, CIC, EBS...
+ Tỷ lệ CAF (%): Được hãng tàu công bố định kỳ (thường là hàng tháng hoặc hàng quý) dựa trên sự biến động của rổ tiền tệ.
- Ví dụ tính toán thực tế (Case Study)
+ Công ty A xuất khẩu 1 container 40 feet từ Hải Phòng đi Hamburg (Đức).
+ Cước biển (O/F): $2.500 USD/cont.
+ Hãng tàu thông báo tỷ lệ CAF tháng này là 6%.
+ Tỷ lệ BAF (xăng dầu) là 10%.
• Cách tính:
+ Tiền phí CAF phải đóng = 2.500 x 6% = $150 USD
+ Tổng cước biển + phụ phí biến đổi = 2.500 + $150 (CAF) + $250 (BAF) = $2.900 USD
+ Lưu ý quan trọng: Trong một số trường hợp, hãng tàu có thể quy định CAF là một số tiền tuyệt đối (ví dụ: $50/TEU) thay vì phần trăm, đặc biệt là với các tuyến ngắn (Intra-Asia).
>> Xem thêm:
4. Phân Biệt CAF và BAF
Rất nhiều người nhầm lẫn giữa hai loại phụ phí CAF và BAF. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp bạn phân biệt rõ ràng:
|
Tiêu chí |
Phí CAF (Currency Adjustment Factor) |
Phí BAF (Bunker Adjustment Factor) |
|
Bản chất |
Phụ phí điều chỉnh biến động tỷ giá tiền tệ. |
Phụ phí điều chỉnh biến động giá nhiên liệu (xăng dầu). |
|
Nguyên nhân |
Do đồng tiền thu cước (thường là USD) mất giá so với các đồng tiền chi phí khác. |
Do giá dầu thế giới (Brent, WTI, LSFO) tăng cao. |
|
Cơ sở tính toán |
Dựa trên rổ tiền tệ và tỷ giá hối đoái. |
Dựa trên giá nhiên liệu trung bình tại các cảng cấp dầu lớn (Singapore, Rotterdam). |
|
Cách tính |
Thường là % trên cước biển (O/F). |
Thường là số tiền cố định/TEU hoặc % trên O/F (tùy hãng). |
|
Tính chất |
Có thể âm (giảm cước) hoặc dương (tăng cước). |
Thường xuyên tăng, hiếm khi giảm sâu. |
5. Ai phải đóng phí CAF (Currency Adjustment Factor) phụ phí điều chỉnh tỷ giá hối đoái
Vì CAF là phụ phí tính trên Ocean Freight, nên ai trả O/F người đó trả CAF.
- Trường hợp Nhập khẩu (Import)
- Nếu bạn nhập khẩu theo điều kiện EXW (Ex Works) hoặc FOB (Free On Board):
- Bạn (Consignee) là người book tàu và trả cước biển (Freight Collect).
=> Bạn phải trả phí CAF tại cảng đến hoặc thanh toán cùng cước biển.
- Trường hợp Xuất khẩu (Export)
- Nếu bạn xuất khẩu theo điều kiện CIF (Cost, Insurance, Freight), DAP, hoặc DDP:
- Bạn (Shipper) là người thuê tàu và trả cước biển (Freight Prepaid).
=> Bạn phải trả phí CAF ngay khi thanh toán cước cho hãng tàu tại cảng đi.
Lưu ý cho những bạn bên Forwarder/Sales: Khi chào giá "All-in" cho khách hàng, hãy kiểm tra thật kỹ xem giá Net từ hãng tàu đã bao gồm CAF chưa. Nếu hãng tàu tách riêng CAF mà bạn quên cộng vào giá bán, bạn sẽ phải tự bỏ tiền túi ra bù lỗ (vì CAF có thể lên tới hàng trăm USD).
6. Câu Hỏi Thường Gặp Về Phí CAF
1. Phí CAF có chịu thuế VAT không?
Tại Việt Nam, cước vận tải quốc tế và các phụ phí đi kèm (như CAF, BAF, THC) thường chịu thuế suất 0% (nếu doanh nghiệp cung cấp đủ chứng từ theo quy định) hoặc không chịu thuế VAT (đối với hãng tàu nước ngoài thu qua đại lý - áp dụng thuế nhà thầu). Tuy nhiên, cần tham vấn kế toán để áp dụng đúng mã số thuế tại thời điểm xuất hóa đơn.
2. Phí CAF có gộp chung với phí EBS không?
Không. EBS (Emergency Bunker Surcharge) là phụ phí xăng dầu khẩn cấp. CAF là phụ phí tiền tệ. Hai loại này có nguồn gốc khác nhau hoàn toàn dù đều là phụ phí thả nổi.
3. Tại sao đi hàng tuyến Nội Á (Intra-Asia) ít thấy phí CAF?
Vì các tuyến ngắn (Việt Nam đi Trung Quốc, Thái Lan...) thường sử dụng đồng USD làm đồng tiền chung thống trị và chi phí vận hành tại các nước này cũng ít biến động so với USD hơn là so với Euro hay Yên Nhật. Hơn nữa, cạnh tranh tuyến Nội Á rất khốc liệt nên hãng tàu thường báo giá All-in để thu hút khách.
Phí CAF (Currency Adjustment Factor) cho thấy hoạt động logistics không chỉ dừng ở khâu vận chuyển hàng hóa, mà còn gắn chặt với quản trị tài chính và rủi ro tỷ giá trong thương mại quốc tế. Việc hiểu rõ bản chất của CAF giúp doanh nghiệp nhìn đầy đủ hơn về cấu trúc chi phí vận tải, thay vì chỉ tập trung vào cước biển niêm yết.
Đối với người làm xuất nhập khẩu, nắm vững CAF không nhằm biến bạn thành chuyên gia tài chính, mà để đọc đúng báo giá, nhận diện các khoản phụ phí có thể phát sinh và nâng cao vị thế khi đàm phán với forwarder hoặc hãng tàu. Trong thực tế, nhiều khoản chi phí nhỏ nếu không được kiểm soát ngay từ đầu có thể ảnh hưởng đáng kể đến biên lợi nhuận.
Vì vậy, trước khi ký kết hợp đồng vận chuyển, doanh nghiệp cần chủ động làm rõ với đối tác về phạm vi áp dụng CAF và các phụ phí liên quan. Sự minh bạch ngay từ khâu báo giá chính là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát chi phí và đảm bảo hiệu quả cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu ở Hà Nội và Khóa học xuất nhập khẩu tại TPHCM, Khóa học xuất nhập khẩu online, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học XNK chuyên sâu như:
+ Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan
+ Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)
+ Khóa học Mua hàng Thực chiến
+ Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế
+ Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics
+ Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu
+ Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS
+ Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)
Hotline: 0904.84.8855
Ngoài các khóa học xnk - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.
Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ SỐ 1 VIỆT NAM
