1PL, 2PL, 3PL, 4PL, 5PL Trong Logistics Là Gì?
Tóm tắt bài viết bằng AI
Chọn một trợ lý AI để tóm tắt nhanh nội dung bài viết này.
1PL, 2PL, 3PL, 4PL, 5PL trong Logistics là năm mô hình tổ chức và cung cấp dịch vụ Logistics, phân biệt theo mức độ thuê ngoài, phạm vi công việc và trách nhiệm quản lý chuỗi cung ứng. Trong đó, 1PL là doanh nghiệp tự thực hiện Logistics; 2PL cung cấp dịch vụ riêng lẻ; 3PL thực hiện nhiều nghiệp vụ thuê ngoài; 4PL quản lý, điều phối chuỗi Logistics; còn 5PL tập trung tối ưu mạng lưới Logistics dựa trên công nghệ và dữ liệu.
Cùng Xuất nhập khẩu Lê Ánh tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây để hiểu rõ sự khác biệt giữa các mô hình giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu lựa chọn đối tác phù hợp, kiểm soát chi phí và tổ chức vận hành hiệu quả.
|
Những điểm chính cần ghi nhớ về 1PL, 2PL, 3PL, 4PL, 5PL trong Logistics
|
- 1. PL trong Logistics là gì?
- 2. 1PL (First Party Logistics hay Logistics tự cấp)
- 3. 2PL (Second Party Logistics hay Cung cấp dịch vụ logistics bên thứ hai)
- 4. 3PL (Third Party Logistics – Cung cấp dịch vụ Logistics bên thứ ba)
- 5. 4PL (Fourth Party Logistics – Logistics chuỗi phân phối hay nhà cung cấp Logistics chủ đạo)
- 6. 5PL (Cung cấp dịch vụ logistics bên thứ năm)
- 7. Bảng so sánh 1PL, 2PL, 3PL, 4PL và 5PL
- 8. Doanh nghiệp nên lựa chọn mô hình Logistics nào?
1. PL trong Logistics là gì?
PL là viết tắt của Party Logistics, dùng để mô tả vai trò của các bên trong hoạt động tổ chức, thực hiện và quản lý dịch vụ Logistics.
Các thuật ngữ 1PL đến 5PL thường được sử dụng để phân biệt mức độ doanh nghiệp tự vận hành hoặc thuê ngoài các công đoạn Logistics.
Điểm khác biệt quan trọng nằm ở ba yếu tố:
- Phạm vi dịch vụ: Đơn vị cung cấp chỉ thực hiện vận tải, kho bãi hay nhiều nghiệp vụ liên kết?
- Trách nhiệm quản lý: Doanh nghiệp tự điều phối hay giao cho đối tác quản lý?
- Mức độ tích hợp: Hoạt động riêng lẻ hay được kết nối thành một hệ thống Logistics, chuỗi cung ứng?
Số đứng trước PL không thể hiện chất lượng dịch vụ tốt hay kém. Mô hình cao hơn cũng không mặc nhiên phù hợp với mọi doanh nghiệp.
2. 1PL (First Party Logistics hay Logistics tự cấp)
1PL là hình thức dịch vụ mà những người sở hữu hàng hóa tự mình tổ chức và thực hiện các hoạt động Logistics để đáp ứng nhu cầu của bản thân. Các công ty này có thể sở hữu phương tiện vận tải, nhà xưởng, thiết bị xếp dỡ và các nguồn lực khác bao gồm cả nhân lực để thực hiện các hoạt động logistics cho chính mình.
1PL có sự khác biệt rõ rệt với các loại hình Logistics còn lại bởi đặc trưng mang tính tự cấp dịch vụ logistics mà không cần đến một bên cung cấp dịch vụ logistics khác. Vì vậy, ở hình thức 1PL, người sở hữu hàng hóa sẽ tự đầu tư phương tiện vận tải, nguồn nhân lực và các công cụ hỗ trợ khác đế đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa của công ty.
Ưu điểm: Chủ động kiểm soát lịch trình, nhân sự và quy trình vận hành.
Hạn chế: Cần đầu tư phương tiện, kho bãi, nhân sự và chi phí quản lý. Khi sản lượng biến động, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong sử dụng nguồn lực hiệu quả.
Phù hợp: Doanh nghiệp có nhu cầu vận chuyển ổn định, tuyến giao hàng tương đối cố định và đủ năng lực tự vận hành.
Đa số hình thức 1PL được áp dụng với những hàng hóa có kích thước không quá lớn, dễ vận chuyển và phạm vi vận chuyển hẹp, chủ yếu là nội bộ hoặc trong nước. Cũng có một số trường hợp, đó có thể là công ty rất lớn có khả năng tự thiết kế và điều hành hoạt động logistics. Tuy vậy, với những doanh nghiệp không có quy mô cũng như không có đủ kinh nghiệm, trình độ, chất lượng nhân lực thì hình thức 1PL sẽ gây ra nhiều khó khăn, làm giảm hiệu quả lại dễ gây ra nhiều rủi ro và tốn kém chi phí
Khóa Học Xuất Nhập Khẩu Online - Tương tác trực tiếp với giảng viên chuyên gia xuất nhập khẩu trên 15 năm kinh nghiệm
3. 2PL (Second Party Logistics hay Cung cấp dịch vụ logistics bên thứ hai)
2PL là mô hình doanh nghiệp thuê một nhà cung cấp thực hiện một dịch vụ Logistics chuyên biệt, thường là vận tải hoặc lưu kho, trong khi doanh nghiệp vẫn tự quản lý các công đoạn còn lại.
2PL thường chỉ đảm nhận và đóng góp vào một khía cạnh nhỏ trong toàn bộ chuỗi logistics của khách hàng, thường là những hãng tàu hoặc những công ty vận tải đường bộ hay đường hàng không.
Nhà cung cấp 2PL thường có năng lực khai thác phương tiện hoặc cơ sở vật chất phục vụ dịch vụ.
Ví dụ: Doanh nghiệp xuất khẩu thuê hãng tàu vận chuyển container từ cảng Cát Lái đến Singapore nhưng tự tổ chức đóng hàng, chuẩn bị chứng từ và phối hợp thủ tục hải quan.
- Ưu điểm: Giảm nhu cầu đầu tư phương tiện, tận dụng năng lực vận tải chuyên nghiệp.
- Hạn chế: Doanh nghiệp vẫn phải phối hợp nhiều nhà cung cấp và tự quản lý toàn bộ quy trình.
- Phù hợp: Doanh nghiệp đã có nhân sự Logistics nhưng cần thuê ngoài một số dịch vụ chuyên biệt.

4. 3PL (Third Party Logistics – Cung cấp dịch vụ Logistics bên thứ ba)
Có thể nói 3PL là hình thức phát triển một mức cao hơn và rộng hơn của 2PL.
3PL là mô hình doanh nghiệp thuê một đối tác bên ngoài thực hiện toàn bộ hoặc một số hoạt động có chọn lọc trong quá trình quản lí logistics có liên quan theo hợp đồng.
Các hoạt động mà bên cung cấp dịch vụ logistics thực hiện cho công ty khách hàng dựa trên hợp đồng bao gồm: kê khai hải quan, thông quan hàng hóa, các chứng từ giao nhận, vận chuyển, bốc dỡ hàng,…để đảm bảo hàng hóa đến đúng nơi quy định. Thường các công ty 3PL sở hữu nhiều loại phương tiện vận chuyển từ đường bộ đến đường hàng không và có mối liên hệ mật thiết với các công ty vận chuyển khác để đáp ứng tốt nhất yêu cầu của khách hàng và tận dụng tối đa chức năng dịch vụ của công ty.
Bên cạnh việc đảm nhận mọi thủ tục và việc vận chuyển hàng hóa, công ty cung cấp dịch vụ 3PL còn chịu trách nhiệm về thời gian vận chuyển hợp lí để hàng hóa còn nguyên vẹn, được giao đúng thời gian và địa điểm. Bởi nếu hàng hóa không còn nguyên vẹn hoặc xảy ra sự cố nào đó thì công ty Logistics thuê ngoài sẽ phải chịu toàn bộ trách nhiệm.
- Ưu điểm: Giảm khối lượng công việc nội bộ, tận dụng kinh nghiệm và mạng lưới của nhà cung cấp.
- Hạn chế: Doanh nghiệp phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ, tiến độ và khả năng phối hợp của đối tác.
- Phù hợp: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu vừa và nhỏ, đơn vị thương mại điện tử hoặc doanh nghiệp muốn thuê ngoài nhiều công đoạn Logistics.
5. 4PL (Fourth Party Logistics – Logistics chuỗi phân phối hay nhà cung cấp Logistics chủ đạo)
4PL là mô hình nhà cung cấp đóng vai trò quản lý, thiết kế và điều phối các hoạt động Logistics, đồng thời kết nối nhiều đơn vị cung cấp dịch vụ để vận hành chuỗi cung ứng theo mục tiêu của khách hàng.
Nếu 3PL tập trung thực hiện nghiệp vụ, 4PL nhấn mạnh quản lý tổng thể và tối ưu sự phối hợp giữa các bên.
Công ty Logistics 4PL là công ty đóng vai trò hợp nhất, gắn kết các nguồn lực tiềm năng và cơ sở vật chất kỹ thuật của mình với các tổ chức khác để thiết kế, xây dựng và vận hành các giải pháp chuỗi logistics toàn diện.
Như vậy, 4PL được phát triển trên nền tảng 3PL, nhưng bao gồm các hoạt động rộng hơn và mang tính trách nhiệm cao như các dịch vụ công nghệ thông tin, và quản lý các tiến trình kinh doanh. 4PL được coi như một điểm liên lạc duy nhất, là nơi thực hiện việc quản lý, tổng hợp tất cả các nguồn lực và giám sát các chức năng 3PL trong suốt chuỗi phân phối nhằm vươn tới thị trường toàn cầu, lợi thế chiến lược và các mối quan hệ lâu bền.
Hình thức 4PL ảnh hưởng không chỉ đến hệ thống logistics mà còn là toàn bộ chuỗi cung ứng của khác hàng. Các công ty Logistics cung cấp dịch vụ 4PL thường là công ty liên doanh và có hợp đồng hợp tác dài hạn, mang tính tầm nhìn chiến lược lâu dàu. Những công ty đó đóng vai trò như cầu nối giữa khách hàng với nhà cung ứng và nhà phân phố, từ đó giúp chuỗi cung ứng được phát triển phù hợp với tầm nhìn chung
Ví dụ: Một doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam nhập nguyên liệu từ nhiều quốc gia, sử dụng nhiều hãng tàu, kho hàng và đơn vị vận tải. Doanh nghiệp thuê một đơn vị 4PL để quản lý kế hoạch vận chuyển, theo dõi hiệu suất và phối hợp các nhà cung cấp.
- Ưu điểm: Có đầu mối quản lý tập trung, tăng khả năng kiểm soát hiệu suất và tối ưu quy trình.
- Hạn chế: Cần chia sẻ dữ liệu vận hành, thiết lập cơ chế quản trị rõ ràng và có thể phát sinh chi phí quản lý, tích hợp hệ thống.
- Phù hợp: Doanh nghiệp có mạng lưới cung ứng phức tạp, nhiều đối tác Logistics hoặc hoạt động trên nhiều thị trường.
Chính vì vậy, 4PL được mệnh danh là Những Nhà Cung cấp Dịch vụ Logistics dẫn đầu (Lead Logistics Providers).
6. 5PL (Cung cấp dịch vụ logistics bên thứ năm)
5PL là mô hình tập trung tổ chức và tối ưu mạng lưới Logistics trên quy mô lớn, dựa nhiều vào công nghệ, dữ liệu và khả năng tích hợp các nhà cung cấp dịch vụ.
5PL thường gắn với hoạt động Logistics đa đối tác, thương mại điện tử và quản lý chuỗi cung ứng có yêu cầu xử lý khối lượng giao dịch lớn.
Các hệ thống công nghệ có thể sử dụng gồm:
- OMS (Order Management System): Quản lý đơn hàng.
- WMS (Warehouse Management System): Quản lý kho.
- TMS (Transportation Management System): Quản lý vận tải.
Dịch vụ 5PL bởi mới phát triển trên nền tảng thương mại điện tử một vài năm gần đây.
5PL là loại dịch vụ thị trường thương mại điện tử, bao gồm các 3PL và 4PL quản lý tất cả các bên liên quan trong chuỗi phân phối trên nền tảng thương mại điện tử. Chìa khoá thành công của các nhà cung cấp dịch vụ logistics thứ năm là các hệ thống (Hệ thống quản lý đơn hàng (OMS), Hệ thống quản lý kho hàng (WMS) và Hệ thống quản lý vận tải (TMS). Cả ba hệ thống này có liên quan chặt chẽ với nhau trong một hệ thống thống nhất và công nghệ thông tin.
Ưu điểm: Tăng khả năng tự động hóa, khai thác dữ liệu và tối ưu hoạt động trên nhiều nhà cung cấp.
Hạn chế: Đòi hỏi dữ liệu đồng bộ, hạ tầng công nghệ và cơ chế phối hợp chặt chẽ.
Phù hợp: Doanh nghiệp có mạng lưới Logistics lớn, nhiều đơn hàng hoặc yêu cầu tối ưu vận hành dựa trên dữ liệu.
7. Bảng so sánh 1PL, 2PL, 3PL, 4PL và 5PL
Bảng dưới đây tóm tắt sự khác biệt giữa năm mô hình theo phạm vi dịch vụ, trách nhiệm quản lý và đối tượng áp dụng.
| Mô hình | Đặc điểm chính | Ai quản lý Logistics? | Doanh nghiệp phù hợp |
| 1PL | Tự thực hiện Logistics | Doanh nghiệp | Có nguồn lực vận hành riêng |
| 2PL | Thuê một dịch vụ chuyên biệt | Doanh nghiệp | Cần thuê vận tải, kho bãi riêng lẻ |
| 3PL | Thuê ngoài nhiều nghiệp vụ | Doanh nghiệp giám sát, 3PL thực hiện theo hợp đồng | Muốn giảm khối lượng vận hành nội bộ |
| 4PL | Tích hợp, điều phối các nhà cung cấp | 4PL quản lý theo phạm vi được giao | Có chuỗi Logistics phức tạp |
| 5PL | Tối ưu mạng lưới bằng công nghệ và dữ liệu | Đơn vị điều phối trên nền tảng tích hợp | Có mạng lưới lớn, nhiều đơn hàng và đối tác |
Khác biệt cốt lõi: 2PL cung cấp một dịch vụ chuyên biệt; 3PL thực hiện nhiều nghiệp vụ; 4PL điều phối nhiều nhà cung cấp; 5PL nhấn mạnh quản lý và tối ưu mạng lưới bằng công nghệ.
Ranh giới giữa 3PL, 4PL và 5PL có thể chồng lấn trong thực tế. Doanh nghiệp cần đánh giá phạm vi dịch vụ cụ thể thay vì chỉ dựa vào tên mô hình mà nhà cung cấp tự giới thiệu.
8. Doanh nghiệp nên lựa chọn mô hình Logistics nào?
Doanh nghiệp nên lựa chọn mô hình Logistics dựa trên nhu cầu thuê ngoài, năng lực vận hành nội bộ, chi phí và mức độ phức tạp của chuỗi cung ứng, thay vì mặc định 5PL tốt hơn 3PL hoặc 4PL.
Chọn 1PL: Khi doanh nghiệp có kho, phương tiện, nhân sự phù hợp và nhu cầu vận chuyển ổn định.
Chọn 2PL: Khi chỉ cần thuê một dịch vụ như vận tải biển, vận tải đường bộ hoặc lưu kho.
Chọn 3PL: Khi muốn giao nhiều công đoạn Logistics cho một đối tác thực hiện.
Chọn 4PL: Khi cần quản lý tập trung nhiều nhà cung cấp, tuyến vận chuyển và hoạt động chuỗi cung ứng.
Chọn 5PL: Khi có mạng lưới lớn, cần tích hợp công nghệ và tối ưu vận hành dựa trên dữ liệu.
1PL, 2PL, 3PL, 4PL, 5PL trong Logistics thể hiện những cách tổ chức và thuê ngoài hoạt động Logistics khác nhau, từ doanh nghiệp tự thực hiện đến quản lý mạng lưới chuỗi cung ứng bằng công nghệ.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, lựa chọn mô hình phù hợp cần dựa trên phạm vi dịch vụ, chi phí, trách nhiệm quản lý và yêu cầu vận hành thực tế.
Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu ở Hà Nội và Khóa học xuất nhập khẩu tại TPHCM, Khóa học xuất nhập khẩu online, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học XNK chuyên sâu như:
- Khóa học Khai báo Hải quan
- Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan
- Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)
- Khóa học Thanh toán Quốc tế
- Khóa học Mua hàng Thực chiến
- Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế
- Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics
- Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu
- Khóa học Tra mã HS
- Khóa học Sale Logistics
- Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS
- Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)
Hotline: 0904.84.8855
Ngoài các khóa học xnk - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.
Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ HÀNG ĐẦU VIỆT NAM