Các Phương Thức Thanh Toán Quốc Tế Qua Ngân Hàng

Nội dung bài viết được cố vấn chuyên môn bởi ThS. Hoàng Thị Lệ Huyền - Thạc sĩ kinh tế Trường Đại học Toulonvar Pháp, Giảng viên Khóa học Xuất nhập khẩu thực tế tại Trung tâm Lê Ánh cơ sở Hà Nội.

Các phương thức thanh toán quốc tế qua ngân hàng thường gặp trong hoạt động xuất nhập khẩu gồm chuyển tiền (Remittance/T/T), nhờ thu (Collection), tín dụng chứng từ (Letter of Credit – L/C) và một số hình thức thanh toán dựa trên chứng từ theo thỏa thuận của các bên. Mỗi phương thức khác nhau về thời điểm thanh toán, mức độ tham gia của ngân hàng, quyền kiểm soát chứng từ, chi phí và mức độ rủi ro đối với người xuất khẩu và người nhập khẩu.

Không có một phương thức thanh toán phù hợp với mọi giao dịch. Chẳng hạn, T/T trả trước có lợi hơn về dòng tiền cho người xuất khẩu nhưng khiến người nhập khẩu phải ứng tiền trước khi nhận hàng; T/T trả sau lại chuyển phần lớn rủi ro thanh toán sang người xuất khẩu. Với nhờ thu D/P, người nhập khẩu phải thanh toán để nhận bộ chứng từ theo chỉ thị nhờ thu; còn L/C có sự tham gia và cam kết của ngân hàng phát hành nhưng yêu cầu kiểm soát chứng từ chặt chẽ hơn.

Vì vậy, khi đàm phán điều khoản Payment trong hợp đồng ngoại thương, doanh nghiệp cần xem xét đồng thời mức độ tin cậy của đối tác, giá trị đơn hàng, quyền kiểm soát hàng hóa và chứng từ, khả năng tài chính, chi phí ngân hàng, thời gian thanh toán và rủi ro của từng phương thức.

>>>>> Bài viết xem nhiều: Khóa học thanh toán quốc tế

1. Thanh Toán Quốc Tế Qua Ngân Hàng Là Gì?

Thanh toán quốc tế qua ngân hàng có thể hiểu là quá trình các bên trong giao dịch quốc tế sử dụng hệ thống ngân hàng để thực hiện chuyển tiền, thu hộ, xử lý chứng từ hoặc cam kết thanh toán theo phương thức đã thỏa thuận.

Trong một hợp đồng xuất nhập khẩu, người bán quan tâm đến câu hỏi:“Khi nào tôi chắc chắn nhận được tiền?”
Ngược lại, người mua thường quan tâm: “Khi nào tôi phải trả tiền và tôi có cơ sở nào để kiểm soát việc giao hàng?”

Đây chính là nguyên nhân điều khoản thanh toán thường là một trong những nội dung cần đàm phán kỹ của hợp đồng ngoại thương.

Một phương thức thuận lợi cho người xuất khẩu chưa chắc thuận lợi cho người nhập khẩu. Nếu yêu cầu người mua trả 100% trước khi giao hàng, người bán giảm đáng kể rủi ro không được thanh toán nhưng người mua phải chịu rủi ro lớn hơn. Nếu người bán giao hàng và cho người mua thanh toán sau, cán cân rủi ro lại thay đổi.

Do đó, hiểu thanh toán quốc tế không nên dừng ở tên gọi T/T, D/P, D/A hay L/C. Người làm xuất nhập khẩu cần hiểu ba vấn đề:
Tiền được chuyển vào thời điểm nào → Ai kiểm soát chứng từ → Nếu một bên không thực hiện nghĩa vụ thì bên còn lại chịu rủi ro gì?

2. Các phương thức thanh toán quốc tế qua ngân hàng

Các hình thức thanh toán quốc tế qua ngân hàng hiện tại bao gồm:

2.1 Phương thức chuyển tiền (Remittance)

Phương thức chuyển tiền là một phương thức thanh toán trong đó một khách hàng (người trả tiền, người mua, người nhập khẩu...) yêu cầu Ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho người hưởng lợi (người bán, người xuất khẩu, người cung cấp dịch vụ...) một địa điểm nhất định.

T/T – Telegraphic Transfer là thuật ngữ rất quen thuộc trong hợp đồng ngoại thương. Tuy nhiên, chỉ ghi “Payment: T/T” chưa đủ để đánh giá mức độ an toàn của giao dịch. Điểm quan trọng hơn là T/T được thực hiện trước hay sau khi giao hàng và chứng từ.

Thanh toán T/T trả trước

Với T/T trả trước, người nhập khẩu thanh toán toàn bộ hoặc một phần giá trị đơn hàng trước khi người xuất khẩu giao hàng.

Quy trình có thể hiểu đơn giản:

Ký hợp đồng → Người nhập khẩu chuyển tiền → Người xuất khẩu nhận tiền → Chuẩn bị/giao hàng → Chuyển chứng từ
Phương án này có lợi hơn về dòng tiền cho người xuất khẩu vì đã nhận được một phần hoặc toàn bộ tiền trước khi giao hàng. Ngược lại, người nhập khẩu phải kiểm soát rủi ro người bán giao chậm, giao sai hoặc không thực hiện đúng cam kết.

Trong thực tế, các bên có thể thỏa thuận đặt cọc một tỷ lệ nhất định, phần còn lại thanh toán theo một mốc khác, thay vì bắt buộc trả trước 100%.

Thanh toán T/T trả sau

Với T/T trả sau, người xuất khẩu giao hàng hoặc thực hiện nghĩa vụ trước, sau đó người nhập khẩu chuyển tiền theo thời hạn đã thỏa thuận.

Luồng nghiệp vụ cơ bản:

Ký hợp đồng → Người xuất khẩu giao hàng → Chuyển chứng từ theo thỏa thuận → Người nhập khẩu thực hiện chuyển tiền

Lúc này, người nhập khẩu có lợi thế hơn về dòng tiền, trong khi người xuất khẩu phải đối mặt với rủi ro khách hàng thanh toán chậm hoặc không thanh toán.

Vì vậy, T/T trả sau thường cần được cân nhắc dựa trên lịch sử giao dịch, mức độ tín nhiệm, giá trị đơn hàng và khả năng kiểm soát công nợ.

Khi nào nên cân nhắc sử dụng phương thức thanh toán T/T?

T/T phù hợp khi các bên có mức độ tin cậy đủ cao hoặc giao dịch có cơ chế kiểm soát rủi ro phù hợp. Doanh nghiệp cũng có thể đàm phán phương án kết hợp, chẳng hạn thanh toán một phần trước và phần còn lại sau khi có chứng từ hoặc sau một mốc giao hàng cụ thể.
Điểm cần nhớ là rủi ro của T/T phụ thuộc chủ yếu vào thời điểm chuyển tiền và trình tự giao hàng – giao chứng từ – thanh toán, chứ không thể kết luận chung rằng T/T luôn an toàn cho bên nào.

2.2 Phương thức thanh toán nhờ thu (COLLECTION)

Nhờ thu là phương thức trong đó người xuất khẩu sau khi thực hiện giao dịch giao chứng từ tài chính và/hoặc chứng từ thương mại cho ngân hàng để nhờ thu tiền từ người nhập khẩu theo chỉ thị nhờ thu.

So với chuyển tiền thông thường, ngân hàng tham gia nhiều hơn vào luồng xử lý chứng từ. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: ngân hàng thực hiện nghiệp vụ thu hộ theo chỉ thị; ngân hàng không mặc nhiên cam kết thanh toán cho người xuất khẩu như ngân hàng phát hành trong L/C.

Nhờ thu có thể chia thành nhờ thu trơn (Clean Collection) và nhờ thu kèm chứng từ (Documentary Collection).

2.2.1 Nhờ thu trơn – Clean Collection

Với nhờ thu trơn, ngân hàng xử lý chứng từ tài chính nhưng không kèm chứng từ thương mại để kiểm soát việc giao hàng.

Do bộ chứng từ hàng hóa không được ngân hàng giữ để ràng buộc việc thanh toán, khả năng kiểm soát người mua của người xuất khẩu thấp hơn. Vì vậy, trong hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế, doanh nghiệp cần hiểu rõ đặc điểm này trước khi lựa chọn.

2.2.2 Nhờ thu kèm chứng từ – Documentary Collection

Với nhờ thu kèm chứng từ, bộ chứng từ thương mại được xử lý qua ngân hàng theo chỉ thị nhờ thu. Hai điều kiện giao chứng từ thường được người làm xuất nhập khẩu quan tâm là D/P và D/A.

D/P – Documents against Payment

D/P được hiểu là giao chứng từ khi thanh toán. Theo chỉ thị nhờ thu, người nhập khẩu phải thực hiện thanh toán để được ngân hàng giao bộ chứng từ.

Quy trình khái quát:

Người xuất khẩu giao hàng → Gửi bộ chứng từ và chỉ thị nhờ thu cho ngân hàng → Ngân hàng chuyển chứng từ đến ngân hàng thu hộ/xuất trình → Người nhập khẩu thanh toán → Nhận chứng từ → Tiền được chuyển về người xuất khẩu
D/P tạo cho người xuất khẩu khả năng kiểm soát chứng từ tốt hơn so với trường hợp gửi trực tiếp chứng từ cho người mua rồi chờ T/T trả sau.

Tuy nhiên, D/P không loại bỏ hoàn toàn rủi ro. Người nhập khẩu vẫn có thể từ chối nhận chứng từ và không thanh toán. Khi hàng đã đến cảng nước nhập khẩu, người xuất khẩu có thể phải tìm người mua khác, tái xuất, đưa hàng về hoặc xử lý theo phương án khác, kéo theo chi phí đáng kể.

D/A – Documents against Acceptance

D/A được hiểu là giao chứng từ khi chấp nhận hối phiếu kỳ hạn.

Điểm khác biệt quan trọng với D/P nằm ở thời điểm nhận tiền. Người nhập khẩu không nhất thiết phải thanh toán ngay để nhận chứng từ mà thực hiện chấp nhận hối phiếu, sau đó thanh toán khi đến hạn.

Có thể hình dung:

Người xuất khẩu giao hàng → Bộ chứng từ qua ngân hàng → Người nhập khẩu chấp nhận hối phiếu → Nhận chứng từ → Nhận hàng → Thanh toán khi hối phiếu đến hạn

Do người nhập khẩu có thể nhận chứng từ và hàng trước thời điểm người xuất khẩu thực nhận tiền, rủi ro tín dụng của người xuất khẩu nhìn chung cao hơn D/P.

Thanh toán D/A vì vậy thường đòi hỏi người bán đánh giá kỹ uy tín và khả năng thanh toán của người mua.

2.3 Phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C)

Phương thức thư tín dụng chứng từ hay còn được biết đến là phương thức L/C.

Đây là một văn bản do ngân hàng phát hành dựa trên yêu cầu của người nhập khẩu cam kết sẽ trả tiền cho người xuất khẩu khi họ xuất trình được một bộ chứng từ hợp lệ.

Trong các phương thức thanh toán quốc tế, thanh toán thông qua dạng thư tín dụng được sử dụng khá phổ biến. Ở một mức độ nhất định, L/C là phương thức thanh toán cân bằng được lợi ích của cả hai bên xuất khẩu và nhập khẩu và giải quyết được mâu thuẫn không tín nhiệm nhau của cả hai bên.

Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng các bên cần lưu ý các đặc điểm pháp lý sau đây của thư tín dụng để tránh áp dụng sai, gây thiệt hại cho chính bản thân mình.

- L/C là một khế ước độc lập với hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (hợp đồng cơ sở) L/C được hình thành trên cơ sở hợp đồng cơ sở (hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ...) nhưng khi được phát hành nó hoàn toàn độc lập với hợp đồng cơ sở. Ngân hàng mở thư tín dụng và các ngân hàng khác tham dự vào nghiệp vụ thư tín dụng chỉ làm theo quy định của thư tín dụng.

- Thư tín dụng là một “kiểu mua bán chứng từ”. Theo Điều 5 của UPC600 thì: “Các ngân hàng giao dịch trên cơ sở các chứng từ chứ không phải bằng hàng hóa, dịch vụ hoặc các thực hiện khác mà các chứng từ có liên quan”.

2. Nội dung của LC:

Trong thư tín dụng có những nội dung sau đây:

* Số hiệu, địa chỉ và ngày mở L/C.

* Loại LC.

* Số tiền của LC.

* Thời hạn hiệu lực, thời hạn trả tiền và thời hạn giao hàng.

* Những quy định về hàng hóa.

* Những quy định về vận tải, giao nhận hàng.

* Những chứng từ mà người xuất khẩu phải xuất trình.

* Sự cam kết trả tiền của Ngân hàng mở LC.

* Những điều kiện đặc biệt khác.

* Chữ ký của ngân hàng phát hành L/C, nếu mở L/C bằng thư.

3. Các loại LC:

Trong thanh toán quốc tế, có nhiều loại thư tín dụng được sử dụng.

Trong số đó có 2 loại thư tín dụng chính:

* Thư tín dụng có thể hủy bỏ.

* Thư tín dụng không thể hủy bỏ.

Xuất nhập khẩu Lê Ánh mong rằng với những chia sẻ trên đây về Các Hình Thức Thanh Toán Quốc Tế Qua Ngân Hàng sẽ hữu ích tới bạn.

Tất nhiên, Trong quá trình làm nghề xuất nhập khẩu, có rất nhiều người gặp khó khăn. Vì vậy, nhiều bạn chọn giải pháp học xuất nhập khẩu thực tế để trang bị kiến thức thực tế nhất về nghề xuất nhập khẩu và rèn luyện kĩ năng làm việc. Bạn hoàn toàn có thể tham gia các khóa học xuất nhập khẩu thực tế ngắn hạn tại XNK Lê Ánh để học toàn bộ nghiệp vụ xuất nhập khẩu được giảng dạy bởi các chuyên gia hàng đầu trong ngành xuất nhập khẩu và logistics.

Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết về các khóa học xuất nhập khẩu online/ offline: 0904848855/0966199878

Ngoài các khóa học xuất nhập khẩu - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán tổng hợp online - offline, khóa học hành chính nhân sự chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.

Chúc bạn thành công!

Tham khảo thêm:

• Phương Thức Thanh Toán D/A
• Các Trường Hợp Lừa Đảo Trong Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế
• Thanh toán T/T là gì? Quy trình làm thanh toán bằng điện chuyển tiền T/T
• UCP 600 trong Thanh toán quốc tế
• Những Rủi Ro Trong Thanh Toán Quốc Tế

Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu logistics ở Hà Nội và Khóa học xuất nhập khẩu tại TPHCM, Khóa học xuất nhập khẩu online, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học XNK chuyên sâu như: 

• Khóa học Khai báo Hải quan
• Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan
• Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)
• Khóa học Thanh toán Quốc tế
• Khóa học Mua hàng Thực chiến
• Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế
• Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics
• Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu
• Khóa học Tra mã HS
• Khóa học Sale Logistics
• Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS
• Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)

Hotline: 0904.84.8855

Ngoài các khóa học xnk - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.

Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ HÀNG ĐẦU VIỆT NAM