Thông tư 38/2015/TT-BTC Quy Định Về Thủ Tục Hải Quan
Thông tư 38/2015/TT-BTC (ban hành ngày 25/03/2015) là một trong những văn bản pháp lý xương sống của ngành Hải quan Việt Nam. Thông tư này quy định chi tiết về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu.
Mặc dù hiện nay đã có Thông tư 39/2018/TT-BTC sửa đổi, bổ sung, nhưng Thông tư 38 vẫn giữ vai trò nền tảng. Dưới đây là nội dung chi tiết.
>>>> Xem thêm: Thông tư 31/2022/TT-BTC Ngày 08/06/2022 Ban Hành Danh Mục Hàng Hóa Xuất Khẩu, Nhập Khẩu Việt Nam
Phần 1: Nội dung chi tiết thông tư 38/2015/TT-BTC
1. Quy định chung và Thủ tục hải quan điện tử
Phạm vi điều chỉnh: Bao gồm thủ tục hải quan, kiểm tra giám sát, thuế xuất nhập khẩu (XNK) và quản lý thuế đối với hàng hóa XNK.
Khai hải quan điện tử: Đây là phương thức chủ đạo. Người khai hải quan phải thực hiện khai báo thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan (VNACCS/VCIS). Các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan cũng được chuyển sang dạng dữ liệu điện tử hoặc nộp bản scan qua hệ thống, giảm thiểu việc nộp hồ sơ giấy.
Địa điểm đăng ký tờ khai:
- Xuất khẩu: Tại Chi cục Hải quan nơi doanh nghiệp có trụ sở, cơ sở sản xuất hoặc nơi tập kết hàng hóa, cửa khẩu xuất.
- Nhập khẩu: Tại Chi cục Hải quan cửa khẩu nơi lưu giữ hàng hóa, cảng đích hoặc Chi cục Hải quan ngoài cửa khẩu nơi doanh nghiệp có trụ sở (tùy loại hình).
2. Hồ sơ hải quan và Khai báo
Nguyên tắc hồ sơ: Giảm bớt các chứng từ không cần thiết. Ví dụ, với hàng xuất khẩu, hồ sơ cơ bản chỉ gồm tờ khai, giấy phép (nếu có) và giấy thông báo miễn/kiểm tra chuyên ngành. Với hàng nhập khẩu, hồ sơ gồm tờ khai, hóa đơn thương mại, vận tải đơn, giấy phép, C/O (nếu cần hưởng ưu đãi thuế).
Hóa đơn thương mại: Chấp nhận hóa đơn điện tử hoặc bản chụp trong nhiều trường hợp.
Khai bổ sung: Doanh nghiệp được phép khai bổ sung trong các trường hợp sai sót trước khi cơ quan hải quan kiểm tra trực tiếp hồ sơ hoặc trong vòng 60 ngày sau thông quan nếu tự phát hiện sai sót (và chưa có quyết định kiểm tra sau thông quan).
3. Kiểm tra, Giám sát và Thông quan
Phân luồng: Hệ thống tự động phân luồng (Xanh, Vàng, Đỏ) dựa trên quản lý rủi ro và mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
Kiểm tra thực tế hàng hóa: Thực hiện bằng máy soi hoặc kiểm tra thủ công. Mức độ kiểm tra phụ thuộc vào kết quả phân luồng và dấu hiệu vi phạm.
Đưa hàng về bảo quản: Cho phép doanh nghiệp đưa hàng về kho bảo quản chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành (kiểm dịch, kiểm tra chất lượng) để giảm chi phí lưu kho bãi tại cửa khẩu.
Giải phóng hàng: Áp dụng khi hàng hóa chưa đủ điều kiện thông quan (ví dụ chưa xác định được trị giá, chưa có kết quả giám định) nhưng đã nộp thuế hoặc được bảo lãnh.
4. Thuế và Quản lý thuế
Thời điểm tính thuế: Là ngày đăng ký tờ khai hải quan. Tỷ giá tính thuế theo tỷ giá ngoại tệ mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank tại thời điểm cuối ngày thứ 5 tuần trước liền kề.
Trị giá hải quan: Quy định rõ về quyền nghi vấn và bác bỏ trị giá khai báo của cơ quan hải quan, cũng như quyền tham vấn giá của doanh nghiệp.
Thời hạn nộp thuế:
- Hàng tiêu dùng, kinh doanh: Nộp trước khi thông quan hoặc phải có bảo lãnh.
- Hàng nhập sản xuất xuất khẩu (SXXK): Thời hạn nộp thuế 275 ngày (nếu đáp ứng điều kiện về cơ sở sản xuất, tuân thủ pháp luật...). Lưu ý: Quy định này sau đó đã bị sửa đổi bởi Luật Thuế XNK 2016, hiện nay hàng SXXK được miễn thuế ngay khi nhập khẩu nếu đủ điều kiện, không còn ân hạn 275 ngày.
5. Các loại hình đặc thù (Gia công, SXXK, DNCX)
Bỏ thủ tục thông báo Hợp đồng gia công & Định mức: Đây là điểm cải cách lớn. Doanh nghiệp không phải thông báo Hợp đồng gia công và Định mức cho Hải quan trước khi làm hàng. Thay vào đó, doanh nghiệp tự lưu giữ và chịu trách nhiệm, Hải quan sẽ kiểm tra khi cần thiết hoặc khi báo cáo quyết toán.
Báo cáo quyết toán: Doanh nghiệp phải nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, thành phẩm cho cơ quan hải quan định kỳ hàng năm (chậm nhất ngày thứ 90 sau khi kết thúc năm tài chính).
Doanh nghiệp chế xuất (DNCX): Quy định cơ chế quản lý linh hoạt, cho phép DNCX lựa chọn làm hoặc không làm thủ tục hải quan đối với một số loại hàng hóa phục vụ sinh hoạt, văn phòng phẩm mua từ nội địa.
Phần 2: Các câu hỏi và vấn đề thường gặp về Thông tư 38/2015/TT-BTC
Dưới đây là tổng hợp những thắc mắc và vấn đề "nóng" nhất mà doanh nghiệp thường gặp phải khi thực hiện Thông tư 38 (và các sửa đổi liên quan).
1. Về Báo cáo quyết toán (BCQT)
Câu hỏi: Doanh nghiệp gia công/SXXK có bắt buộc phải nộp BCQT nếu không phát sinh tờ khai trong năm không?
Giải đáp: Theo nguyên tắc, BCQT dùng để đối chiếu lượng nhập - xuất - tồn. Nếu không có phát sinh, doanh nghiệp vẫn nên có văn bản thông báo hoặc nộp báo cáo "trắng" để tránh bị liệt vào danh sách không tuân thủ, tuy nhiên thực tế cần tham vấn chi cục quản lý trực tiếp.
Vấn đề: Chênh lệch số liệu giữa kế toán và hải quan.
Đây là lỗi phổ biến nhất. Thông tư 38 yêu cầu số liệu BCQT phải phù hợp với chứng từ kế toán. Tuy nhiên, cách hạch toán của kế toán (theo hóa đơn) và khai báo hải quan (theo tờ khai) thường có độ trễ hoặc khác biệt về đơn vị tính, dẫn đến rủi ro bị ấn định thuế khi kiểm tra sau thông quan.
2. Về Định mức thực tế
Câu hỏi: Định mức thực tế sản xuất là gì? Khác gì với định mức kỹ thuật?
Giải đáp: Thông tư 38 quy định sử dụng "định mức thực tế" (lượng nguyên liệu thực tế sử dụng để sản xuất ra 1 đơn vị sản phẩm, bao gồm cả phế liệu, phế phẩm). Nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn sử dụng định mức kỹ thuật (định mức lý thuyết) để báo cáo, dẫn đến sai lệch tồn kho.
3. Về Khai bổ sung (AMA)
Vấn đề: Xử lý khi phát hiện sai sót sau khi hàng đã thông quan.
Doanh nghiệp được phép khai bổ sung. Tuy nhiên, nếu khai bổ sung làm tăng số thuế phải nộp thì sẽ bị tính tiền chậm nộp. Nếu khai bổ sung sau khi cơ quan hải quan đã ban hành quyết định kiểm tra/thanh tra thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.
4. Về Xuất xứ hàng hóa (C/O)
Câu hỏi: Nộp C/O sau thời điểm thông quan có được chấp nhận không?
Giải đáp: Theo Thông tư 38 (và sửa đổi), doanh nghiệp có thể nộp nợ C/O tại thời điểm làm thủ tục (phải khai báo nợ trên tờ khai) và nộp bổ sung trong thời hạn quy định (thường là 30 ngày) để được hưởng ưu đãi thuế. Nếu không khai báo nợ hoặc nộp quá hạn, C/O sẽ bị từ chối.
5. Về Hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng
Vấn đề: Hàng miễn thuế/không chịu thuế chuyển sang tiêu thụ nội địa.
Doanh nghiệp (đặc biệt là DNCX hoặc nhà thầu nhập máy móc tạo tài sản cố định miễn thuế) khi thanh lý hoặc bán vào nội địa phải làm thủ tục "chuyển đổi mục đích sử dụng" và nộp đủ các loại thuế. Nếu tự ý bán mà không khai báo sẽ bị coi là trốn thuế.
6. Về Địa điểm làm thủ tục hải quan
Câu hỏi: Doanh nghiệp có được quyền chọn Chi cục Hải quan để mở tờ khai không?
Giải đáp: Có, nhưng có giới hạn. Với hàng nhập khẩu, chủ yếu làm tại cửa khẩu nhập hoặc nơi có trụ sở. Với hàng gia công/SXXK, doanh nghiệp được chọn 01 Chi cục để làm thủ tục nhập khẩu và quản lý xuyên suốt, nhưng khi xuất khẩu có thể làm tại Chi cục thuận tiện.
Phần 3: Lưu ý Quan trọng về sự thay đổi của Thông tư 38/2015/TT-BTC
Người đọc cần đặc biệt lưu ý rằng Thông tư 39/2018/TT-BTC đã sửa đổi, bổ sung rất nhiều điều khoản của Thông tư 38/2015/TT-BTC. Khi tra cứu, cần áp dụng văn bản hợp nhất hoặc đối chiếu cả hai thông tư. Một số điểm thay đổi lớn bao gồm:
Hồ sơ hải quan: Bổ sung quy định về chứng từ điện tử xác nhận hàng đủ điều kiện nhập khẩu.
Khai hải quan: Quy định chặt chẽ hơn về việc khai các chỉ tiêu thông tin (một số chỉ tiêu không được sửa).
Quản lý gia công, SXXK: Quy định chi tiết hơn về báo cáo quyết toán (Mẫu 15, 15a, 16) và xử lý phế liệu phế phẩm.
Như vậy, Thông tư 38/2015/TT-BTC là văn bản mang tính "cách mạng" chuyển đổi từ quản lý thủ công sang hải quan điện tử và quản lý rủi ro. Tuy nhiên, sự phức tạp trong thực tế vận hành đòi hỏi doanh nghiệp phải nắm rất chắc các quy định về báo cáo quyết toán và mã loại hình để tránh rủi ro về thuế.
Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học chuyên sâu như:
+ Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan
+ Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)
+ Khóa học Mua hàng Thực chiến
+ Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế
+ Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics
+ Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu
+ Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS
+ Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)
Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết về các khóa học xuất nhập khẩu ở TPHCM, Hà Nội và học online: 0904.84.8855
Ngoài các khóa học xuất nhập khẩu - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.
Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ SỐ 1 VIỆT NAM
